امير ياري
نشريه عصر شبکه
اشاره :
آتش‌بازي يكي از برنامه‌هاي زيبايي است كه هر ساله با فرا رسيدن ايام جشن وشادي شكل جالبي به خود مي‌گيرد. البته اصلاً منظور ما آتش‌بازي‌هاي شبيه چهارشنبه سوري و چوب‌هاي سوزان و ترقه نيست، بلكه منظور ما نور‌افشاني‌هايي است كه در ميادين اصلي شهر برپا مي‌شود. اگر شما هم يكي از اين شب‌ها را ديده باشيد، حتماً متوجه اين نور‌هاي زيبا خواهيد شد. سال پيش خيلي از دوستان براي من ايميل فرستادند كه چرا شب آتش‌بازي نتوانستند عكس‌هاي خوبي از آتش‌بازي‌ها و نور‌هاي پراكندهآسمان بگيرند. خيلي از دوستان هم عكس‌هاي‌ آنالوگشان را براي چاپ مي‌آوردند و بعد از چاپ مي‌فهميدند كه عكس‌هايشان اصلاً قابل چاپ نيست! ناراحتي آن‌ها كاملاً قابل درك بود؛ زيرا در طول زمان آتش‌بازي بيشتر وقت خود را صرف تنظيم دوربين و عكاسي كرده بودند. پاسخ من به همه اين دوستان با يك جمله ثابت شروع مي‌شد: <عكس‌هاي آتش‌بازي‌هاي نوراني هرگز به زيبايي خود آن‌ها نخواهد شد. بنابراين فقط آن‌ها را تماشا كنيد!> اما اگر هنوز هم اصرار داريد كه از آتش‌بازي‌هاي زيبا عكاسي كنيد، شايد اين راهنمايي‌ها به كار‌تان بيايد:


 سه‌پايه: حتماً مي‌دانيد چيست؟! سه شماره پي‌درپي به همين موضوع پرداختيم. يك وسيله داراي سه تا پايه بازشو كه با اتصال دوربين به آن مي‌توانيد خيال خودتان را از بابت لرزش دوربين راحت كنيد. براي عكس‌برداري از نور‌افشاني‌هاي آتش‌بازي كه هميشه در تاريكي شب انجام مي‌شود، مطمئناً به سه‌پايه نياز خواهيد داشت. اگر سه‌پايه داريد، حتماً آن را با خودتان برداريد.

 كنترل از راه دور: تعجب نكنيد. خيلي از دوربين‌ها امكان استفاده از آن را دارند. البته اين كنترل‌ها در مورد دوربين‌هاي مختلف متفاوت است (و احتمالاً خيلي هم گرانند). برخي از دوربين‌ها از دكمه شاتر سيمي استفاده مي‌كنند كه قيمت چنداني  ندارند، اما بايد ببينيد كه آيا دوربينتان پيچ اتصال آن را دارد يا خير. نهايتاً اگر هيچ يك از اين‌ها شامل حال شما نمي‌شود، مي‌توانيد از دكمه عكس‌برداري زمان‌دار (Self Timer) دوربينتان هم استفاده كنيد تا اطمينان پيدا كنيد هيچ لرزشي به دوربين وارد نمي‌شود. البته در اين حالت بايد خودتان زمان انفجار منور‌ها را حدس بزنيد.

 كادربندي: سخت‌ترين كاري كه در هنگام عكاسي آتش‌بازي‌ها با آن روبه‌رو مي‌شويد (چيزي كه تا قبل از شروع به كار اصلاً به ذهنتان نمي‌رسد)، كادر‌بندي عكس‌ها است. بايد به طور دقيق حدس بزنيد كه انفجار بعدي دقيقاً در كجاي آسمان روي خواهد داد، و بعد دوربين را روي همان نقطه ثابت كنيد. در اين مورد هيچ راهنمايي خاصي وجود ندارد. فقط حدس و گمان است! تنها چيزي كه بايد در نظر داشته باشيد اين است كه ديگران هم مثل شما مي‌خواهند از آتش‌بازي لذت ببرند.

شما نمي‌توانيد از مردم بخواهيد جلوي دوربين شما را خالي بگذارند. بنابراين از همان ابتدا كمي از آن‌ها فاصله بگيريد.

در كادربندي توجه به يك نكته ديگر نيز اهميت دارد. اين‌كه كادر را بايد به صورت افقي بگيريد يا عمودي؟ هيچ قانوني براي اين مسئله وجود ندارد و هر دو كادر عكس‌هاي خوبي را ثبت مي‌كنند. شخصاً كادر عمودي را ترجيح مي‌دهم؛ زيرا حركت منور‌ها بيشتر به صورت عمودي انجام مي‌شود و به همين علت فاصله ديد بيشتري خواهيد داشت.

نكته مهم ديگر اين است كه ببينيد آيا واقعاً مي‌خواهيد عكس بگيريد يا مي‌خواهيد آتش‌بازي‌ها را تماشا كنيد. اين نكته بسيار مهم است. توجه داشته باشيد كه براي انجام يك كادربندي صحيح، لازم است دقيقاً محل زاويه ديد دوربين را پيدا كنيد و براي تنظيمات بعدي آن را به خاطر بياوريد. اگر مي‌خواهيد دوربين را تنظيم كنيد، كنترل از راه دور آن را در دست بگيريد، و در لحظه عكس گرفتن به آسمان نگاه كنيد، نمي‌توانيد بفهميد از كجا عكس گرفته‌ايد. سپس تا بخواهيد عكس قبلي را باز كنيد و به ياد بياوريد اين عكس از كجاي آسمان بوده است، چند منور ديگر منفجر خواهد شد. پس شما آن‌قدر‌ها هم وقت نداريد!

 فاصله كانوني: سعي نكنيد از زوم زياد دوربينتان استفاده كنيد. اين كار موجب سخت‌تر شدن فوكوس هم مي‌شود. در اين حالت تمام مدت بايد به دنبال نور‌ها بگرديد و البته در لحظه عكاسي فوكوس كردن هم مشكل‌تر مي‌شود. شايد بهتر باشد با زاويه باز عكاسي كنيد و بعد آن‌ها را برش بزنيد. اگرچه اين كار موجب افت كيفيت عكس‌ها مي‌شود، اما بهتر از اين است كه اصلاً عكس نگيريد.

 ديافراگم: يكي از سوالات معمول درباره عكاسي از آتش‌بازي‌ها همين است: چه ديافراگمي را انتخاب كنيم؟ خيلي‌ از كاربران فكر مي‌كنند انتخاب ديافراگم باز‌تر براي عكاسي از آتش‌بازي مناسب‌تر است. اما مسئله دقيقاً برخلاف اين است. ديافراگم‌هاي f/8 يا  f/16 براي اين كار نتيجه بهتري دارند؛ زيرا عمل فوكوس كردن به دليل بالا رفتن عمق ميدان راحت‌تر مي‌شود.

 سرعت شاتر: شايد مهم‌تر از تعيين ديافراگم، تنظيم سرعت شاتر باشد. ذرات نوراني منور‌ها حركت نسبتاً سريعي دارند و اگر مي‌خواهيد زيبايي حركت آن‌ها را در عكس خود داشته باشيد، بايد بتوانيد نوردهي دوربينتان را روي يك نوردهي نسبتاً طولاني‌ تنظيم كنيد. يك روش براي نوردهي طولاني، استفاده از وضعيت Bulb يا همان سرعت Bاست. در اين حالت، تا زماني كه دكمه شاتر را فشرده نگه داشته باشيد (ترجيحاً با استفاده از سيم شاتر يا كنترل از راه دور) دهانه شاتر باز نگه داشته مي‌شود. در چنين حالتي بهتر است، به محض انفجار منور، دكمه شاتر را فشار دهيد و تا زماني كه آخرين ذرات نور خاموش مي‌شوند، آن را رها كنيد؛ يعني تقريباً چند ثانيه نوردهي مناسب است.

البته مي‌توانيد با چند بار امتحان كردن اين كار، فاصله زماني دقيق براي نوردهي را پيدا كنيد. دقت نماييد كه هيچ نيازي نيست اين فاصله زماني خيلي طولاني شود. نبايد فكر كنيد چون آسمان تاريك است، مي‌توانيد هر قدر كه دوست داريد، دهانه شاتر را باز نگه داريد؛ زيرا جرقه‌هاي منفجر شده نوراني به صورت تصادفي در آسمان روشن مي‌شوند و احتمال اين‌كه يك جرقه ديگر در همان مكان قبلي منفجر شود و عكس قبلي شما را خراب كند، بسيار زياد است.

در صورتي كه دوست داريد تصوير چند جرقه مختلف را در عكس داشته باشيد، مي‌توانيد از اين ترفند استفاده كنيد. دوربين را روي حالت Bulb قرار دهيد و يك تكه مقواي ضخيم در دست بگيريد. به محض خاموش شدن يك جرقه، مقواي مذكور را جلوي لنز نگه داريد (در حداقل فاصله ممكن بدون اين‌كه به دوربين لرزش وارد كنيد) و با روشن شدن جرقه بعدي، دوباره آن را كنار بكشيد. با اين ترفند مي‌توانيد در يك عكس تصويري از چند جرقه رنگي نوراني را با هم ثبت  كنيد؛ بدون اين‌كه عكس شما پر از نويز شود.

 حساسيت يا ISO: به هيچ عنوان حساسيت دوربين را زياد نكنيد. ممكن است روي تصوير پيش نمايش خود دوربين به نظر برسد كه بالا بردن حساسيت، شفافيت نورها را بيشتر مي‌كند، اما بعداً كه عكس هايتان را در داخل كامپيوتر باز‌مي‌كنيد، با حجم وسيع نويز‌هايي روبه‌رو مي‌شويد كه تمام سطح تصوير را پوشانده‌اند. بعداً مي‌توانيد با فتوشاپ، درخشندگي نورهاي عكس را بيشتر كنيد. بنابراين سعي كنيد ترجيحاً با همان حساسيت  ISO 100  كار كنيد.

 فلاش: فلاش دوربينتان را خاموش كنيد، زيرا هيچ تاثيري روي عكس‌هايتان ندارد. تنها كار فلاش در اين  اين است كه به دوربين مي‌گويد به زمان نوردهي كمتري نياز دارد. پس آن را خاموش كنيد، وگرنه تمام زحمات‌شما را بر باد مي‌دهد.

 عكاسي با حالت دستي: هم نور دهي دستي و هم فوكوس دستي. عكاسي كردن در حالت فوكوس خودكار، هنگامي كه در محيط‌هاي كم‌نور هستيد، براي بسيار از دوربين‌ها غير‌ممكن و براي دوربين‌هاي پيشرفته بسيار مشكل است. در حقيقت لنز دوربين نمي‌تواند تشخيص بدهد كه در ميان سياهي آسمان روي چه چيزي بايد فوكوس كند. به همين دليل، بسياري از موقعيت‌هاي خوب عكس‌برداري را از دست خواهيد داد. ضمناً، در حالت دستي هيچ نيازي نيست كه هر بار كه مي‌خواهيد عكس بگيريد، فوكوس كنيد. دوربين را روي حالت فوكوس دستي قرار دهيد، يك بار فوكوس كنيد. پس از آن ديگر لازم نيست فوكوس دوربين را تغيير دهيد؛ زيرا در فواصل دور تغيير مكان سوژه تأثير چنداني روي فوكوس عكس نخواهد داشت؛ خصوصاً اگر از ديافراگم‌هاي بسته مثل f/8 يا f/16 استفاده كنيد.

پيشنهاد مي‌كنم از همان ابتدا فوكوس دوربين را روي حالت بي‌نهايت (روي اغلب دوربين‌ها با يك علامت شبيه هشت افقي ديده مي‌شود) قرار دهيد. در اين‌ حالت، تمام كادر در حالت فوكوس شده قرار مي‌گيرد و عملاً عمق ميدان از بين مي‌رود.

 تماشاي پيش‌نمايش عكس: براي چه دوربين ديجيتال خريده‌ايد؟ نمايشگر دوربين ديجيتال، يكي از مهم‌ترين مزيت‌هاي آن نسبت به همتاي آنالوگ خود است. مي‌توانيد روي اين نمايشگر، عكس‌هاي گرفته شده را بررسي كنيد. بنابراين، اين امكان را به شما مي‌دهد كه ميزان نوردهي، شدت نورها، سرعت مناسب و خيلي چيز‌هاي ديگر (جز ميزان نويز كه معمولاً روي اين حالت قابل تشخيص نيست) را بررسي كنيد.

بد نيست در ابتداي كار، چند عكس با سرعت‌هاي مختلف بگيريد و پيش‌نمايش آن‌ها را ببينيد. اين كار به شما كمك مي‌كند درك بهتري از نور جرقه‌ها، سرعت دوربين و ميزان نورهاي اضافي اطراف (مثل نور چراغ‌هاي خيابان و...) پيدا كنيد.

 پيشنهاد اضافي: سعي كنيد قبل از شروع نور‌افشاني، كاملاً آماده عكس‌برداري باشيد. اگر هوا راكد باشد (باد نوزد) معمولاً پس از مدت اندكي آسمان پر از دود مي‌شود و اين دود مانند لايه‌اي مهآلود در تمامي عكس‌هاي شما نمايان خواهد شد. بنابراين بهتر است اولين جرقه‌ها را از دست ندهيد. جشن‌هاي خوبي را برايتان آرزومنديم!