فنون سخنراني 

 

                تاتواني به جهان خدمت محتاجان کن               به دمي، يا درمي، يا قلمي ،يا قدمي

 

هستي هم چنان تو را غرق در بركت مي‌كند
    هر آنچه به هستي مي‌دهي‌، هزار برابر باز پس مي‌گيري‌
    يك گل هديه مي‌كني و با هزار گل گلباران مي‌شوي‌ !
   براي خدمت  به خلق تعلق و تملق را  رها كن‌!

 

                                                "بريان تريسی"

 

فنون سخنراني

فنون سخنراني به ما كمك مي كنند كه از طريق برنامه ريزي و كسب آمادگي، مهارتهاي كلامي و هنرهاي بياني را در خود پرورش دهيم.

مراحل اجراي فنون سخنراني 

مرحله اول: مشخص كردن هدف

توضيح هدف

در توضيح هدف بايد سه نكته مهم را در نظر بگيريم:

 

استفاده از دانش و اطلاعات

دارا بودن اطلاعات كافي در مورد موضوع مورد بحث و موضوعات مرتبط با آن.

انتخاب نكات اصلي

هر مخاطب تنها مدت 45 دقيقه مي تواند تمركز حواس داشته باشد. در اين مدت فقط يك سوم مطالبي كه گفته مي شود و حداكثر هفت مفهوم را فرا مي گيرد.

سازماندهي اطلاعات

براي اينكه مخاطب پيام ما را بدرستي دريافت كند بايد در سخنراني از مناسب ترين ساختار استفاده كنيم.

 

 

    §ارائه جداگانه نكات: براي بيان ايده ها و نكاتي كه اهميت يكساني دارند ولي ضرورتا با يكديگر تداخل ندارند.

مثال: در سخنراني هاي رسمي مثل سخنرانيهاي آموزشي يا كنفرانسهايي كه مثلا در مورد تئوري مديريت ارائه مي شوند.

 

    §تاكيد روي يك نكته: اگر اهميت يكي از نكات از ساير نكات بيشتر باشد آن را اول از همه ذكر مي كنيم و وقت بيشتري به آن اختصاص مي دهيم كه بتوانيم كاملا در مورد آن بحث كنيم. سپس در تكميل آن نكاتي كه اهميت كمتري دارند را ذكر مي كنيم. مثال: سخنراني كه در مورد بهبود ارائه خدمات به مشتركين ايراد مي شود.

    §نكاتي كه بايكديگر هم پوشي دارند: در اين ساختار هر نكته به نكته قبل و همه نكات با هم مرتبطند. اين نوع ساختار براي سخنراني هاي غير رسمي مناسب است و زماني بكار مي رود كه همه اعضا از موضوع كاملا آگاهي دارند و از نكات نسبتا پيچيده سر درمي آورند.

نوشتن متن سخنراني

متن سخنراني بايد ساده، روان و صريح باشد. براي اينكه حاضران را مستقيما مورد خطاب قرار دهيم از ضماير اول شخص و دوم شخص جمع (ما و شما) و افعال معلوم استفاده مي كنيم.

 

خلاصه كردن و ياداشت برداري

1- نوشتن متن سخنراني

2- ويرايش

3- استخراج نكات مهم و اصلي از پيش نويس نهايي

4- نوشتن نكات برروي كارتهاي شماره دار

اجراي تمريني

اجراي تمريني فرصت مناسبي براي زمانبندي مطالب، تسلط بر متن سخنراني و رفع اشكالاتي است كه ممكن است در طول سخنراني بوجود بيايد.

استفاده از وسايل سمعي و بصري

1- انتخاب نوع وسيله سمعي بصري با توجه به تعداد مخاطبان

2- جلب نمودن توجه كليه مخاطبان به پرده نمايش

آمادگي كامل براي ارائه سخنراني

آماده كردن خود به اندازه آماده كردن متن سخنراني اهميت دارد.

تقويت اعتماد بنفس و داشتن تفكر مثبت

با تكرار كردن افكار مثبت و دلگرم كننده اعتماد بنفس خود را افزايش دهيم.

براي مثال مي توانيم از عبارات زير استفاده كنيم:

- سخنراني من جالب و پر از ايده هاي جالب است. مخاطبان حتما از آن لذت خواهند برد.

- به اندازه كافي در مورد موضوع مورد نظر اطلاعات دارم، مخاطبان بزودي به اين مطلب پي مي برند.

- به اندازه كافي آمادگي دارم، تمرينات بخوبي انجام شده، بي صبرانه منتظرم تا واكنش مخاطبان را ببينم. 

تجسم موفقيت

تصور كنيم در حال ارائه يك سخنراني بي عيب و نقص هستيم.

چگونگي وضعيت ظاهري

مخاطبان تا حد زيادي تحت تاثير ظاهر ما قرار مي گيرند. طرز لباس پوشيدن ، راه رفتن و حتي ايستادن همگي مواردي هستند كه مي توان از آن برداشتهاي زيادي كرد. ايجاد ذهنيت مثبت در اولين لحظه براي موفقيت در سخنراني بسيار ضروريست. بنابراين:

بهبود وضعيت ظاهري

ظاهر خوب اندام به حالت بدن، يعني طرز نگه داشتن اسكلت بدن، بستگي دارد. بهترين حالت براي شروع سخنراني اينست كه صاف بايستيم، پاها كمي از هم فاصله داشته باشند دستها در طرفين بدن به حالت صاف قرار بگيرند. اين طرز ايستادن خنثي است و بيانگر مفهوم خاصي نيست.

تقويت صدا

آهنگ و بلندي صدا، تاثير بسيار زيادي بر سخنراني دارد. يكي از موارد مهم در آماده شدن براي سخنراني، شناخت عملكرد دستگاه گفتاري و كنترل ماهرانه لحن صداست.

تنظيم صدا

اولين شرط لازم براي خوب صحبت كردن ورود هواي كافي به ريه است. مي توانيم با انجام تمرينات ساده تنفسي مقدار ورودي هوا را افزايش دهيم.

 تنفس صحيح

آهسته و عميق نفس بكشيم تا اكسيژن راحتتر وارد بدن شود و در نتيجه خون بهتر در مغز جريان پيدا كند. هر چه مقدار اكسيژن ورودي بيشتر باشد، جريان هوا در تارهاي صوتي بيشتر مي شود و به تقويت صدا كمك مي كند.

ازبين بردن تنش

تنش ايجاد شده در عضلات در طول سخنراني اثرات نامطلوبي بر جاي مي گذارد:

1- استواري بدن را از بين مي برد.

2- باعث افتادگي شانه و خميدگي پشت مي شود .

3- مانع عملكرد روان حنجره و در نتيجه لرزش صدا ميشود.

4-  موجب منقبض شدن عضلات مي گردد.

با انجام يكسري تمرينات ساده، انقباض موجود در عضلات را از بين مي بريم.

براي از بين بردن انقباض ماهيچه هاي  صورت با توجه به تصاوير عمل مي كنيم.

آمادگي نهايي جهت ارائه سخنراني

1- استقرار وسايل سمعي- بصري در سالن

2- دقت كنيم وسايل سمعي بصري براي افرادي كه در انتهاي سالن مي نشينند قابل استفاده باشد.

3- وسايل برقي موردنياز درست كار كنند .

4- محل برگزاري سخنراني، ساعت و تاريخ حضور روي راهنماهاي درب ورود و طبقات مشخص شده باشند.

5- صفحات متن يا ياداشتها صفحه گذاري شده باشند.

6- حتما يك ليوان آب برروي ميز سخنران موجود باشد.

7-از برگزاركننده سخنراني بخواهيم پيش از آغاز سخنراني معرفي درستي از ما داشته باشد و از ابراز نظرات شخصي خود بپرهيزد.

شروع سخنراني

1- با نام خدا، با اعتماد بنفس و بدون نگاه به ياداشتها شروع مي كنيم.

2- در همان لحظات آغازين به همه مخاطبان نگاه كنيم تا احساس كنند يك يك آنها مخاطب ما هستند.

3- نحوه ايستادن ما طوري باشد كه بين ما و مخاطب مانعي ايجاد نشود.

4- در طول سخنراني نگاه خود را روي همه مخاطبان بچرخانيم. رديف هاي عقب را فراموش نكنيم.

بايدها و نبايدها

1- براي روشن شدن مطالب، ساده و مختصر صحبت كنيم و از زياده گويي بپرهيزيم.

2- مكث ها را بصورت مشخص و تاكيدي انجام دهيم. اين مكثها به مخاطبان اجازه مي دهد كه مطالب بيان شده را درك كنند.

3- براي آگاهي از زمان به ساعت ديواري نگاه كنيم نه ساعت مچي

4- اگر مطلب را گم كرديم، آرام باشيم تا آن را پيدا كنيم.

5- در آخر جملات صداي خود را پايين نياوريم چون باعث مي شود مخاطبان تصور كنند در مورد مطالب مطرح شده ترديد داريم.

6- به مخاطبان بگوييم كه چه مدت صحبت مي كنيم تا آنها بدانند چه مدت بايد تمركز كنند.

پاسخ به سئوالات مخاطبان

1- پاسخ به سئوالات مخاطبان بگونه اي نباشد كه ما را از پرداختن به موضوع اصلي منحرف سازد.

2- در هنگام مواجه شدن با سئوالات مشكل، آرامش خود را حفظ كنيم، در صورت لزوم از ترفندهاي تاخيري استفاده كنيم.

3- مراقب سئوالهاي كنايه داري كه براي نشان دادن نقاط ضعف و يا دستپاچه كردن سخنران پرسيده مي شود، باشيم و با تاييد گفته هاي طرف مقابل به بحث خاتمه دهيم.

4- چنانچه يكي از مخاطبان سئوالي مطرح كرد كه ارتباط چنداني با موضوع سخنران نداشت و ما پاسخ آن را نمي دانستيم بهتر است در جواب بگوييم:‹‹ قصد نداشتم امروز اين بخش از موضوع را مطرح كنم›› و يا بگوييم: ‹‹اين يك موضوع ديگري است كه حالا فرصت بحث در مورد آن را نداريم››.

پايان اثر بخش

 

 

 

 

چند عادت بد در سخنراني

 از روخواني

كساني‌كه در برقراري ارتباط با مخاطبان خود موفقند، هرگز از روي دست‌نوشته، يادداشت يا اسلايد نمي‌خوانند. اگرچه مراجعه به نوشته‌ها گاه‌به گاه مورد پذيرش است، اما از روخواني مستقيم، آن هم از روي نوشته‌هايي از پيش آماده شده به هيچ‌وجه پذيرفته نيست. اين موضوع باعث مي‌شود ارتباط بين گوينده و مخاطب مخدوش شود.

چه بايد كرد؟

منبع و مرجع سخنراني خود را طوري مطالعه كنيد كه محتواي آن را به‌طور كامل در ذهن خود نگاه داريد تا بتوانيد بدون خواندن نوشته آنها را بازگو كنيد.

 اجتناب از نگاه چشم در چشم

كساني‌كه در برقراري ارتباط موفقند، مي‌دانند كه نگاه چشم در چشم براي ايجاد اطمينان، مقبوليت و تفاهم بسيار حياتي است. بسياري از متخصصان تجارت عادت دارند كه هنگام سخن گفتن به هر چيزي نگاه كنند غير از مخاطبان خود، چيزهايي كه در موفقيت آنها هيچ تاثيري ندارد مانند ديوار، ميز يا كامپيوتر.

چه بايد كرد؟

سعي كنيد در طول حداقل 90درصد از زمان سخنراني خود به چشمان شنوندگانتان نگاه كنيد. خوب است گاهي هم به نوشته‌ها و اسلايدهايتان نگاه كنيد اما اينكار بايد تنها چند ثانيه طول بكشد تا شما بتوانيد مرحله بعد سخنراني‌تان را به ياد آوريد. شما براي شنوندگان‌تان سخنراني مي‌كنيد. پس آنها را مخاطب قرار دهيد نه اسلايدهايتان را.

بد لباسي

اگر به لباس سخنرانان موفق دقت كنيد متوجه تفاوت پوشش آنها با سايرين مي‌شويد. امكان ندارد كسي بتواند ادعا كند كه سخنران معروف، دونالد ترامپ را در هنگام سخنراني با لباسي غير از كت و شلوار رسمي ديده است. او حتي در يك مسابقه گلف هم، يك ميلياردر به‌نظر مي‌رسد. بسياري از رهبران تجاري جهان مايلند لباس‌هايي در سطح پايينتر از سمت و موقعيت خود بپوشند. آنها در انظار با بلوزهاي ارزان‌قيمت، كفش‌هاي كهنه و لباس‌هايي كه به انداز تنشان نيست، ظاهر مي‌شوند.

چه بايد كرد؟

يك فروشگاه لباس با فروشنده‌اي پيدا كنيد كه بتوانيد به توصيه‌هايش در زمينه انتخاب لباس اطمينان كنيد. هميشه سعي كنيد لباس‌هايي مناسب فرهنگتان بپوشيد اما نوع لباس‌هايتان كمي بهتر از سايرين باشد.

لرزش، تكان و بهم ماليدن دست‌ها

با كاهش حركات و رفتار كوچك اما آزاردهنده مي‌توانيد به جمع سخنرانان موفق وارد شويد. لرزش دست‌ها، بازي با سكه‌اي كه در دست داريد و حركت بدنتان به جلو و عقب همه نشان‌دهنده حالت‌هاي عصبي يا عدم اطمينان شما است. اين عادت‌ها نشان‌دهنده عدم اطمينان سخنگو است.

چه بايد كرد؟

راه‌حل ساده است. از لرزش، تكان و به هم ماليدن دست‌ها اجتناب كنيد! از سخنراني‌هايتان فيلمبرداري و گاهي با مراجعه به آنها در عادت‌هاي بد خود دقيق شويد تا بتوانيد آنها را كاهش دهيد.

  تمرين نداشتن پيش از سخنراني

كساني كه در برقراري ارتباط با مخاطبان خود موفقند، هميشه موضوعات مهم سخنراني خود را تمرين مي‌كنند. بدترين سخنراني‌ها آنهايي است كه از فقدان تمرين كافي سخنگو رنج مي‌برند.

چه بايد كرد؟

يكي از سخنرانان موفق به نام جان چمبرز كه مديرعامل شركت سيسكو است هميشه ساعت‌ها وقت صرف تمرين سخنراني‌هايش مي‌كند. از مرجع و منبع موضوع مورد بحثش گرفته تا اسلايدها و زمان اختتام سخنراني همه مورد تمرين قرار مي‌گيرد. يعني آمادگي تا حد ممكن، اما حتما كارساز است.

 ايستادن در خدمت شنوندگان

كساني كه در برقراري ارتباط با شنوندگان خود موفقند، رفتاري خشك و رسمي از خود نشان نمي‌دهند. ايستادن در خدمت شنوندگان مانند سربازي كه منتظر دستور است، شايد براي ارتش موفقيت‌آميز باشد اما واقعيت اين است كه سخنراني را كسالت‌بار و خسته‌كننده مي‌كند.

چه بايد كرد؟

در سخنراني خود حركت كنيد، قدم بزنيد و از حركات دست استفاده كنيد. سخنرانان موفق كساني هستند كه صدا و حركات بدنشان مدام در حال تغيير است.

  خواندن نكات مهمي كه هدف را نشانه مي‌گيرند

سخنرانان بزرگ مي‌دانند كه مخاطبانشان از توانايي خواندن برخوردارند. بنابراين نكات مهمي را كه چون گلوله‌اي بر هدف هستند براي مخاطب خود از روي اسلايد كلمه به كلمه نمي‌خوانند. واقعيت اين است كه اسلايدها (يا هر ابزار ديداري ديگر) تنها به عنوان مكملي بر سخنان سخنران مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

چه بايد كرد؟

بر روي اسلايدها كلمات زيادي ننويسيد. بهترين مقدار كلمات چهار كلمه در خط افقي و شش خط عمودي است. در مورد اسلايدهايي كه محتواي بيشتري دارند سعي نكنيد همه كلمات آنها را براي بينندگان آنها، از رو بخوانيد. اطمينان داشته باشيد كه شنوندگان سخنراني شما خودشان مي‌توانند اسلايدها را بخوانند.

طولاني بودن سخنراني

آنان كه در سخنراني‌هاي خود تاكنون موفق بوده‌اند به اين نكته واقفند كه رهبري نيازمند توانايي انتقال، پيامي با قدرت و شفافيت كافي است كه در عين‌حال موجز نيز باشد. مطالعات نشان داده است كه شنوندگان پس از حدود 18 دقيقه تمركز خود را از دست مي‌دهند. بسياري از رهبران بر اين باورند كه هر چه مدت سخنراني‌شان بيشتر باشد، سخنانشان با اهميت‌تر جلوه مي‌كند. در حالي‌كه باور شنوندگان اين است كه حقايق كوتاه است و حواشي ربطي به حقايق ندارد.

چه بايد كرد؟

سعي كنيد هر چه را كه مي‌گوييد ويرايش كنيد و ببينيد آيا سخني را كه ظرف 30 دقيقه گفتيد مي‌توانستيد ظرف 5 دقيقه بازگو كنيد؟ امروزه همه راه‌هاي ارتباطي از پست الكترونيكي تا مكالمه تلفني كوتاهتر شده‌اند.

از دست دادن هيجان

كساني در سخنراني موفقند كه بتوانند توجه شنوندگان را به خود معطوف كنند. شنوندگان اولين و آخرين چيزي را كه مي‌گوييد به خاطر خواهند داشت. اما نگران نباشيد اگر مي‌خواهيد كاري كنيد كه همه سخنانتان به يادها بماند راه‌حلي وجود دارد.

چه بايد كرد؟

به شنوندگانتان بگوييد كه چرا بايد نسبت به محتواي سخنانتان هيجان داشته باشند. به مخاطبانتان دليلي براي دنبال كردن سخنانتان بدهيد.

  اختتام سخنراني بدون نكته مهم

اگر به پايان سخنراني‌هاي موفق دقت كنيد، متوجه مي‌شويد كه در آنها سخنران با اشاره‌اي به موضوعي الهام‌بخش و مهم، سخنراني را خاتمه مي‌دهد.

اغلب افراد تصور مي‌كنند كه وسط سخنراني‌ همان زماني است كه بايد محتواي مهم سخنراني خود را بگويند. البته ممكن است اينطور باشد اما فراموش نكنيد كه اغلب شنوندگان هنگام خارج شدن از محل سخنراني، سخناني را كه در پايان گفته شد به ياد مي‌آورند.

چه بايد كرد؟

آنچه را كه در سخنراني بيان كرديد خلاصه كنيد و در پايان بياوريد اما فراموش نكنيد بايد نكته‌اي را كه آنها نمي‌دانند و باعث تعجبشان مي‌شود براي بخش پاياني بگذاريد.

 1 – قلبا و هميشه صادق باشيد:

صداقت، گوهر گرانبهايي است كه صاحب خود را هميشه به مقصد مي رساند. صداقت شرط اصلي اعتماد است.

صداقت را تنها نبايد بر زبان جاري نمود بلكه بايد در گفتار پديدار نمود.

صداقت را تنها نبايد بر چشم ها جاري نمود، بلكه بايد در ديدار پديدار نمود.

صداقت را تنها نبايد بر گوش ها جاري نمود، بلكه بايد در شنيدن پديدار نمود.

صداقت را تنها نبايد بر دست ها جاري نمود، بلكه بايد در عمل پديدار نمود.

صداقت را تنها نبايد بر پاها جاري نمود، بلكه بايد در طريقت پديدار نمود.

بايد با صداقت انديشيد، با صداقت شنيد، با صداقت ديد، با صداقت گفت، با صداقت عمل نمود و با صداقت طي طريق نمود.

2 – هميشه اعتماد به نفس داشته باشيد:اطمينان از خود را سرلوحه امور خود قرار دهيد. با متانت و بي منت بر امور سوار و مسلط باشيد. به مثبت ها فكر كنيد و منفي ها را پايمال كنيد. به بله ها لبخند بزنيد و به نه ها اخم كنيد. بر غم ها مسلط باشيد و بگذاريد شادي ها بر شما مستولي گردند، نه اين كه بر شادي ها مسلط باشيد و بگذاريد غمها بر شما مسلط شوند. به رسيدن به هدف بينديشيد و مشكلات و راه حل مشكلات را بررسي كنيد. نه اين كه به مشكلات و راه حل مشكلات بينديشيد و رسيدن به هدف را بررسي كنيد. با ياد خدا و توكل به خدا، كمربند همت را ببنديد نه كمر را به بند همت بنده خدا تكيه زنيد. خود را اشرف مخلوقات بدانيد نه بازيچه مخلوقات. حكمت خداوندي را در سعي و تلاش بي وقفه و بي پايان بدانيد نه بر پيش آمد ها.

3 – انتقاد پذير باشيد و تحول خواه:

چنين گفت بوذرجمهر حكيم كه همه چيز را همگان دانند. انتقاد با انتقام راهي جداست. باور كنيد انتقادات سازنده و پيشنهادات راهگشا، راهگشاي سازنده است نه تخريب شخصيت ما. انتقاد شنيدن با دهن بين بودن راهي جداست، باور كنيد از يك نقطه امكان ندارد تمامي زوايا را ديد، حتي با تيز بين ترين چشم ها، تحول پذير بودن، با هر دم يك مزاج داشتن، راهي جداست. باور كنيد تحول با تحول پذيري ايجاد مي شود. مبادا هرگز انتقاد را به انتقام تبديل كنيم و يا بگذاريم تبديل شود. انتقاد را هديه اي از دوستان خود بدانيم و از آنها بخواهيم كه اين هديه حياتي را دايم به ما هديه نمايند.

همان گونه كه محيط كاري و مسكوني خود را به سيستم اعلام حريق و اعلام خطر مجهز مي نماييم. وضعيت كاري و رفتاري خود را هم به سيستم ايمني انتقادات سازنده و پيشنهادات راهگشا مجهز نماييم.

4 – در انتظار پاداش الهي باشيد:

بر اين باور باشيد كه شيريني كار خوب را با يك جعبه شيريني عوض نكنيم، بلكه با دنيايي از شيريني جايگزين نماييم. چرا كه جعبه شيريني خورده مي شود و مضرات جسماني فراواني مانند بالارفتن چربي را به دنيال دارد اما شريني يك كار خوب، بركاتي ويژه و ماندگار را به دنبال دارد. رسيدن به هدف و برابر شدن با ناملايمات را با ذكر: خسته شدم و بي خيال و نامردي، همراه نكنيد بلكه با اين معجون زمزمه كنيد كه: گربه شوق كعبه خواهي زد قدم، سرزنش ها گر كند خار مغيلان غم مخور. پاداش را چشم داشت ندانيد. پاداش را شهد بهتر رسيدن به هدف بدانيد. عشق را به عشوه مفروشيد. عشوه را به عشق ارزاني داريد. قضاوت را در رضايت خداوند بدانيد نه رضايت را در قضاوت بندگان. پيشرفت ديگران را موفقيت خود بدانيد نه موفقيت ديگران را در گروي پيشرفت خود. به پيشرفت خود و ماندن ديگران فكر نكنيد بلكه به ماندن خود و پيشرفت جمع بينديشيد.

5 – كليد دار باشيد نه قفل گذار:

كليد و قفل، مكمل يكديگرند اما متضاد هم. براي بلند شدن از جايگاهي به دو گونه مي توان عمل كرد: يكي دست بر روي شانه ديگران گذاشت و ديگران را به سمت پايين فشار داد تا خود بلند شويم و ديگر اين كه زير بازوان ديگران را بگيريم و با هم بلند شويم. در روش اول، بايد هر لحظه در انتظار شانه خالي كردن ديگران بود و در روش دوم، هر لحظه در انتظار بالارفتن بيش از پيش. بايد پيام رسان بود نه خبر رسان، چرا كه پيام ها مي مانند و خبر ها لحظه اند و ابر گذرا. بياييد باور داشته باشيم كه: سختي ها فاني اند و سرسختان باقي. بياييد فرصت ها را غنيمت شمريم نه غنيمت ها را شمارش. بياييد طراح حل مساله باشيم نه طراح مسايل. بياييد ديگران را يار باشيم نه بار. بياييد رنگين كمان بعد از باران باشيم نه خرابي بعد از باران.